DutchJoomla! Wiki:Spellinggids

Uit DutchJoomla! Wiki

Algemeen

Wees niet bang om spelfouten te maken; niet iedereen is even goed in spelling. Verder kan iemand die moe is, of door een andere oorzaak in een minder goede conditie verkeert, wat meer spelfouten maken dan gewoonlijk. Ook neerlandici maken af en toe nog wel een spelfout in het Nederlands.

Spelling

Hoofdafspraak voor de spelling

• Het groene boekje is de leidraad voor de spelling. Voor buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands wordt vervolgens de website van de Taalunie gebruikt (zie de externe link onderaan deze pagina). Indien een aardrijkskundige naam daar niet genoemd wordt, gebruiken we een redelijk gangbare Nederlandse variant, als deze bestaat. Anders gebruiken we het meest gangbare endoniem. Wordt een woord noch in het groene boekje, noch op de site van de Taalunie gevonden, dan hanteren we de spelling die in Van Dale staat, daarna eventueel andere naslagwerken.

Verdere richtlijnen voor de spelling

• Bij getallen met duizendtallen wordt in ieder geval vanaf 10.000 voor het derde (zesde, negende, enz.) cijfer van rechts een punt gezet. Afhankelijk van de context, bijv. het interval 9.500-10.000, kan dit ook bij getallen vanaf 1.000 gedaan worden.
• Bij gebruik van samenstellingen moet je opletten dat in het Nederlands woorden veel vaker aan elkaar geschreven worden dan bijvoorbeeld in het Engels (appelboom - apple tree). Vooral bij het vertalen van een artikel uit de Engelse wikipedia is dit van belang. Samenstellingen bestaan vaak uit twee zelfstandige naamwoorden, maar andere combinaties zijn ook mogelijk, bijvoorbeeld een bijvoeglijk naamwoord met een zelfstandig naamwoord. Een 'rood zweem' is niet per se hetzelfde als een 'roodzweem'.
• Bij leenwoorden moet je opletten: bijvoeglijke naamwoorddelen in geleende samenstellingen mogen in het Nederlands bijvoeglijk naamwoord worden: het Engelse 'open source' mag als 'open source' worden gespeld, maar 'open source software' wordt in het Nederlands als of 'open-sourcesoftware' gespeld, omdat het een samenstelling is van de samenstelling 'open source' en 'software'. Hierbij moet de opmerking worden gemaakt dat er (nog) geen eenduidige regels zijn voor dit soort gevallen, waarbij het niet altijd duidelijk of het een samenstelling is of niet.
• In gevallen waar je zelf de neiging hebt verkeerd te spellen is het geen slecht idee om een redirect vanaf de foute spelling van een paginatitel naar de pagina met de juiste spelling op te nemen (hoe je dat moet doen, vind je onderaan in Instructies). Doe dit echter niet te veel; alleen wanneer je verwacht dat bezoekers (regelmatig) op de fout gespelde paginatitel zullen zoeken.
• Een vaak terugkerende kwestie is de vraag of het bijvoeglijk naamwoord met of zonder buigings-e geschreven moet worden. In het algemeen gelden hiervoor de volgende regels:
  • Wanneer er een bepaald lidwoord (de, het) voor het bijvoeglijk naamwoord staat en een zelfstandig naamwoord erachter, dan krijgt het bijvoeglijk naamwoord een buigings-e: het lieve kind en de lieve vrouw.
  • Wanneer er een onbepaald lidwoord voor het bijvoeglijk naamwoord staat, is het geslacht van het zelfstandig naamwoord van belang: bij onzijdige woorden (met lidwoord 'het') vervalt de buigings-e, bij mannelijke of vrouwelijke zelfstandig naamwoorden (met lidwoord 'de') blijft de buigings-e behouden: een lief kind (want het is: het kind), maar een lieve vrouw (want het is: de vrouw).
  • Wanneer er helemaal geen lidwoord voor het bijvoeglijk naamwoord staat, vervalt de buigings-e: De heer Van den Bossche, Vlaams minister van Onderwijs, opende de vergadering. Aangezien we in de namen van de categorieën geen lidwoorden gebruiken, betekent dit dat hierin de onverbogen vorm gebruikt dient te worden: Categorie:Nederlands schrijver is correct, Categorie:Nederlandse schrijver niet. Hetzelfde geldt voor verwijzingen in jaartallen en andere overzichten naar Duits kunstschilder bijvoorbeeld.

Er bestaan echter uitzonderingen op deze regels. De uitzondering die voor Wikipedia het belangrijkst is, betreft de volgende combinatie van woorden:

• een onbepaald lidwoord, gevolgd door
• een van een geografische naam afgeleid bijvoeglijk naamwoord op -s of -isch, gevolgd door:
• het zelfstandig naamwoord man, persoon, of een aanduiding van een beroep of functie. (bron: ANS)

In dat geval mag de buigings-e worden weggelaten. Zowel Jan Timman is een Nederlands schaker als Jan Timman is een Nederlandse schaker zijn dus correct.

• De bezitsvorm-s van een woord (Jans fiets) wordt, anders dan in het Engels, niet altijd voorafgegaan voor een apostrof. Hier gelden dezelfde regels als voor de meervouds-s (dus Jans fiets, Monica's probleem, ...). Eindigt een woord op een sisklank (s, x, z, sj, sh), dan wordt enkel een apostof geplaatst: Bush' regering. Voor de x en z geldt dat deze ook hoorbaar moet zijn in de uitspraak; het is dus Dutrouxs advocaat, omdat de x niet uitgesproken wordt.
• Bijna alle woorden die een religieuze context hebben, worden zonder hoofdletter geschreven. Zo schrijven we islam en boeddhisme, maar ook bijbel en rooms-katholiek. Kerk krijgt wel een hoofdletter als de instantie bedoeld wordt en niet het gebouw. God krijgt een hoofdletter als het opperwezen zelf bedoeld wordt, een kleine letter als men het over een god heeft. Verder geldt dat een hoofdletter in principe enkel wordt gebruikt ter onderscheiding van een 'gewoon' begrip; Kerstmis is het feest, kerstmis is de mis die dan opgedragen wordt. Suikerfeest krijgt een kleine letter omdat er maar één suikerfeest is.
• Alle -ismes en afgeleide vormen krijgen een kleine letter, ook als er een eigennaam in verborgen is: amerikanisme, fortuynistisch. Ook woorden als balkanisering krijgen een kleine letter.

Weergave van andere talen

Zie voor transliteratie, transcriptie enzovoorts van andere schriftsystemen de transliteratiegids

Spellingcheckers

Er bestaan diverse spellingcheckers die Nederlandse teksten kunnen controleren. De volgende lijst is niet volledig:

• ispell met Nederlandse regels en woordenlijst (Unix, Linux; gratis)
• 4spell met Nederlandse woordenlijst (Windows, gratis)
• Ingebouwde spellingcheckers in softwarepakketten zoals MS-Word, Wordperfect (Windows), OpenOffice.org (Windows en Linux)

Uitzonderingen

Wij proberen uitzonderingen op de hoofdafspraak tot een absoluut minimum te beperken. Evengoed is het niet onmogelijk dat iedereen er bijvoorbeeld van overtuigd is dat een woord op de erratalijst van het Groene Boekje had moeten staan, wat niet het geval is. Het is de bedoeling dat alle uitzonderingen op de hoofdafspraak in deze paragraaf expliciet worden genoemd.

Er zijn momenteel geen uitzonderingen op de hoofdafspraak.

Spelling 2006

• Kattekruid wordt kattenkruid, dit woord komt voor in Belgische Rode lijst (planten)
• Duivekervel wordt duivenkervel, dit woord komt voor in Belgische Rode lijst (planten)
• Muizekervel wordt muizenkervel, dit woord komt niet voor in nl.wikipedia
• Paddestoel wordt paddenstoel, dit woord komt een keer of vijftig voor
• Paardebloem wordt paardenbloem, dit woord komt ongeveer 25 keer voor in nl.wikipedia
• Kreeftensla blijft kreeftensla, kreeftesla was altijd al fout
• Kreeftensoep blijft kreeftensoep, kreeftesoep was altijd al fout
• Muizentarwe blijft muizentarwe, muizetarwe was altijd al fout
• Muizengif blijft muizengif, muizegif was altijd al fout
• Bereklauw ?????

• fullcolour wordt full colour, dit woord komt niet voor in nl.wikipedia
• eye-opener wordt eyeopener, dit woord komt voor in Wikipedia:Lezenswaardige boeken
• on line wordt online, dit woord komt vaak voor en vaak ten onrechte als on-line
• pull-over wordt pullover, dit woord komt alleen voor in Help:Veelvoorkomende spelfouten

• bantoe wordt Bantoe
• kelt wordt Kelt
• azteek wordt Azteek
• palestijn wordt Palestijn
• jood wordt Jood als een lid van het volk (met name de bewoners van Israël) bedoeld wordt; een aanhanger van het jodendom in het algemeen blijft een jood

Zie ook

• Wikipedia:Hulpmiddelen
• Stijlgids
• Veelvoorkomende spelfouten op Wikipedia
• Nederlandse spelling (trema)
• Nederlandse spelling (afbreekteken)
• Nederlandse spelling (accenttekens)
• Nederlandse spelling (werkwoorden van Engelse herkomst)
• Nederlandse spelling (tussen-n)
• Nederlandse spelling (hoofdletter)
• Nederlandse spelling (D en T)
• Kofschip

Externe links

• Website van de taalunie voor buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands.
• Taaladvies op de site van Onze Taal
• Algemene Nederlandse Spraakkunst (bevat ook wel wat informatie over spelling)
• Regels met betrekking tot de buigings-e (inclusief uitzonderingen)
• 4Spell download site